„ności powiększając zewnętrzną konieczność o swoją stawkę, o siebie — zmniejsza się o tę samą stawkę wartość życia. Gdyby każda konieczność następowała automatycznie (gdyby poddawali jej się od razu wszyscy naraz) — prawdopodobnie życie przestałoby istnieć.
— ale trzeba by się zastanowić, czy konflikt między „postawą czystą" a „nihilistycznym konformizmem" nie zaczyna się w naszej epoce przekształcać w inną figurę, zmieniać obwód. Apokaliptyczność narzędzi, jakimi posługuje się dzisiejsza ludzkość, stwarza nowy ucisk na świadomość, rodzaj nadkonieczności, którą większość ludzi coraz wyraźniej odczuwa jako siłę losową. Wobec perspektywy zniszczenia genów, maleją wybory indywidualne, wchłaniane przez superwybór gatunku przetrwanie czy zagłada biologiczna. Również inne współczesne procesy, np. ruchy emancypacyjne w Afryce i Azji, komplikują w nowy, zaskakujący sposób „postawy czyste". Jak ma się przejawiać obrona wartości etycznych w wypadkach powstań antykolonialnych — z ich racją i ich prymitywną obyczajowością Niedawno Pinch cytował fragment reportażu zamieszczonego w jakimś tygodniku włoskim. Podobno czarni powstańcy nadali komunikat przez radio do ludności — Halo, halo! Tu radio Wolnej Ojczyzny! Samoloty nieprzyjaciela nad miastem! Ostrzcie topory i dzidy, za godzinę ćwiartowanie zakładników! — To zapewne dowcip dziennikarski, który jednak więcej niż o Murzynach mówi o wykolejaniu się konstrukcji umysłowych białego człowieka. Stosunki ewolucji i humanizmu nigdy nie były proste, ale chyba nigdy nie były w tak tragicznym rozbiciu. Przypuszczalnie następny wiek ideologii“(9)